🧵 سیم لحیم سومو (SOMO)؛ راهنمای انتخاب قطر، وزن و آلیاژ
سیم لحیم سومو (SOMO) ماده مصرفی اتصال قطعات و سیم‌هاست که در قطرها و وزن‌های مختلف برای تعمیرات ظریف تا اتصالات حجیم عرضه می‌شود. نام انگلیسی کامل آن SOMO Flux-Cored Solder Wire است و برای انتخاب دقیق باید قطر سیم، وزن حلقه، ترکیب آلیاژ، نوع و درصد فلاکس داخلی، دمای کار و ابعاد اتصال بررسی شوند. در این صفحه عصرتولز مدل‌های 20، 50، 100 و 250 گرمی سومو با قطر حدود 0.4 تا 3 میلی‌متر را برای مقایسه گردآوری کرده است.
بیشتر مدل‌های حلقه‌ای موجود مانند SM504، SM506، SM508، SM604، SM605، SM606 و سری SM7 در اطلاعات فروشگاه با آلیاژ 63 درصد قلع و 37 درصد سرب و مغزی فلاکس معرفی شده‌اند. مدل خودکاری SM137 ترکیب 60/40 و قطر 1 میلی‌متر دارد. هر دو گروه سرب‌دار هستند؛ هنگام کار باید تهویه موضعی، بهداشت دست و جداسازی محیط کار از خوراکی و دسترس کودک رعایت شود.
⚗️ تفاوت آلیاژ 63/37 و 60/40
آلیاژ Sn63/Pb37 یک ترکیب یوتکتیک است و در 183 درجه سانتی‌گراد از جامد به مایع تبدیل می‌شود، بدون بازه خمیری محسوس. این رفتار می‌تواند شکل‌گیری اتصال را در لحیم‌کاری دستی قابل‌پیش‌بینی‌تر کند، زیرا هنگام سردشدن سریع‌تر از حالت مایع به جامد می‌رود. با این حال دمای نوک هویه باید بالاتر از نقطه ذوب و متناسب با جرم حرارتی اتصال باشد؛ گرم‌کردن بیش از حد به برد، فلاکس و قطعه آسیب می‌زند.
آلیاژ Sn60/Pb40 از حدود 183 تا 190 درجه سانتی‌گراد گذار می‌کند و بازه خمیری کوتاهی دارد. در این بازه، حرکت‌دادن اتصال می‌تواند سطح کدر یا اتصال ضعیف ایجاد کند. کیفیت نهایی فقط به آلیاژ وابسته نیست؛ تمیزی سطح، ظرفیت حرارتی هویه، نوک مناسب، مقدار فلاکس و زمان تماس نیز تعیین‌کننده‌اند.
سیم لحیم سرب‌دار برای محصولی که باید مقررات RoHS یا الزامات بدون سرب را رعایت کند مناسب نیست، مگر استثنای قانونی و فرایند کنترل‌شده وجود داشته باشد. پیش از تولید یا تعمیر تجهیزات حساس، استاندارد موردنیاز را بررسی کنید. تعویض آلیاژ سرب‌دار و بدون سرب می‌تواند دمای فرایند و رفتار خیس‌شوندگی را تغییر دهد.
📏 چطور قطر مناسب را انتخاب کنیم؟
قطر 0.4 و 0.5 میلی‌متر
برای قطعات SMD، پایه‌های ریز، پدهای نزدیک و تعمیرات موبایل، قطر نازک کنترل مقدار قلع را آسان می‌کند. SM504 و SM604 با قطر 0.4mm و وزن 50 یا 100g و SM505 و SM605 با قطر 0.5mm در همین گروه قرار دارند. قطر کم به معنی حذف نیاز به نوک مناسب و فلاکس کافی نیست؛ فقط حجم ورودی در هر طول را کاهش می‌دهد.
قطر 0.6 و 0.8 میلی‌متر
این بازه برای کار عمومی برد، کانکتورهای معمولی و قطعات پایه‌دار تعادل خوبی میان سرعت تغذیه و کنترل ایجاد می‌کند. SM506/SM606 قطر 0.6mm و SM508/SM608/SM708 قطر 0.8mm دارند. کاربران تعمیرات الکترونیک معمولاً یکی از این قطرها را به‌عنوان سیم روزمره انتخاب می‌کنند.
قطر 1 تا 1.5 میلی‌متر
برای سیم، کانکتور، پد بزرگ‌تر و اتصال دارای جرم حرارتی بیشتر، قطر 1، 1.2 یا 1.5mm سرعت رساندن آلیاژ را بالا می‌برد. SM710، SM712 و SM715 حلقه‌های 250g این بازه‌اند. در پد کوچک، تغذیه این قطرها می‌تواند خیلی سریع قلع اضافی و پل لحیم ایجاد کند.
قطر 1.8 تا 3 میلی‌متر
SM718، SM720 و SM730 به‌ترتیب قطر 1.8، 2 و 3mm دارند و برای اتصالات بزرگ، سیم ضخیم یا کارهایی که حجم لحیم بیشتری می‌خواهند قابل بررسی‌اند. این سیم‌ها برای SMD مناسب نیستند و به هویه‌ای با توان و بازیابی حرارتی کافی نیاز دارند. بالا بردن بی‌قاعده دمای نوک جای توان حرارتی مناسب را نمی‌گیرد.
⚖️ وزن 20، 50، 100 یا 250 گرم؟
مدل 20 گرمی خودکاری SM137 برای جعبه ابزار، استفاده محدود یا حمل آسان طراحی شده است. حلقه 50g برای کاربر خانگی، آموزش یا تعمیرات گاه‌به‌گاه اقتصادی است. وزن 100g برای مصرف منظم بدون اشغال فضای زیاد مناسب‌تر است و حلقه 250g برای کارگاه و اتصالات پرتعداد هزینه هر گرم پایین‌تری می‌تواند داشته باشد. وزن بیشتر کیفیت آلیاژ را تغییر نمی‌دهد؛ فقط مقدار قابل‌استفاده را بالا می‌برد.
برای نگهداری، حلقه را در محیط خشک، خنک و دور از گردوغبار قرار دهید. سر سیم را مهار کنید تا باز نشود و برچسب قطر و آلیاژ را نگه دارید. اگر چند آلیاژ در کارگاه دارید، آن‌ها را واضح جدا کنید تا سرب‌دار و بدون سرب مخلوط نشوند.
📊 جدول مدل‌های سیم لحیم سومو
| مدل |
قطر |
وزن |
کاربری پیشنهادی |
| SM137 |
1.0mm |
20g خودکاری |
حمل و مصرف محدود؛ آلیاژ 60/40 |
| SM504 |
0.4mm |
50g |
SMD و پد بسیار ظریف |
| SM505 |
0.5mm |
50g |
تعمیر دقیق و آزمایشگاه |
| SM506 |
0.6mm |
50g |
برد ظریف و مصرف سبک |
| SM508 |
0.8mm |
50g |
کار عمومی با حلقه کوچک |
| SM604 |
0.4mm |
100g |
مصرف منظم SMD |
| SM605 |
0.5mm |
100g |
برد و پایه‌های ریز |
| SM606 |
0.6mm |
100g |
کار روزمره الکترونیک |
| SM608 |
0.8mm |
100g |
برد و کانکتور معمولی |
| SM708 |
0.8mm |
250g |
کارگاه با مصرف بالا |
| SM710/SM712/SM715 |
1.0/1.2/1.5mm |
250g |
سیم و اتصال متوسط |
| SM718/SM720/SM730 |
1.8/2.0/3.0mm |
250g |
اتصالات حجیم‌تر |
کاربری‌های جدول راهنمای عمومی‌اند و اندازه واقعی پد، آلیاژ قطعه و ظرفیت حرارتی هویه تصمیم نهایی را تعیین می‌کنند. مشخصات صفحه هر مدل را پیش از خرید کنترل کنید؛ ترکیب و مقدار فلاکس ممکن است در سری‌های مختلف تفاوت داشته باشد.
🧪 نقش مغزی فلاکس در سیم لحیم
فلاکس اکسیدهای سطح را پاک و از اکسیدشدن مجدد هنگام گرم‌شدن جلوگیری می‌کند تا آلیاژ بهتر سطح را خیس کند. مدل‌های سومو در این دسته با حفره میانی حاوی فلاکس یا مغزی رزینی معرفی شده‌اند. مقدار فلاکس داخلی برای بسیاری از اتصالات تمیز کافی است، اما سطح اکسیدشده یا تعمیر دوباره ممکن است به فلاکس اضافی سازگار نیاز داشته باشد.
فلاکس بیشتر همیشه بهتر نیست. باقی‌مانده می‌تواند ظاهر برد را تغییر دهد و بسته به نوع فلاکس نیازمند شست‌وشو باشد. نوع پاک‌کننده باید با فلاکس و قطعات برد سازگار باشد. الکل یا حلال را روی برد گرم یا نزدیک شعله استفاده نکنید و پیش از روشن‌کردن، اجازه دهید کامل تبخیر شود.
🔥 تنظیم هویه و روش تغذیه درست
نوک هویه را متناسب با اندازه اتصال انتخاب کنید؛ نوک بسیار باریک روی پد بزرگ گرما را کند منتقل می‌کند و باعث می‌شود زمان تماس بالا برود. ابتدا نوک را تمیز و قلع‌اندود کنید، سپس هم‌زمان پد و پایه قطعه را گرم کنید و سیم لحیم را به محل اتصال بدهید، نه مستقیماً به نوک. پس از مقدار کافی، سیم و سپس هویه را بردارید و تا جامدشدن اتصال را حرکت ندهید.
دمای تنظیمی دقیق به هویه، نوک، آلیاژ، جرم حرارتی و استاندارد فرایند وابسته است. به جای انتخاب یک عدد ثابت برای همه کارها، کمترین دمایی را استفاده کنید که انتقال حرارت سریع و خیس‌شوندگی مناسب ایجاد می‌کند. مکث طولانی می‌تواند پد را بلند کند یا به قطعه حساس آسیب بزند.
🆚 مقایسه سیم نازک و ضخیم
| ویژگی |
قطر نازک |
قطر ضخیم |
| کنترل حجم |
دقیق‌تر برای پد کوچک |
حجم بیشتر با طول کمتر |
| سرعت تغذیه |
برای اتصال بزرگ کندتر |
برای اتصال بزرگ سریع‌تر |
| خطر قلع اضافی |
کمتر در SMD |
بیشتر در برد ظریف |
| کاربرد |
موبایل، SMD و برد |
سیم، ترمینال و پد بزرگ |
⚠️ ایمنی کار با سیم لحیم سرب‌دار
سرب ماده خطرناکی است و آلودگی می‌تواند از دست، سطح کار، لباس یا ابزار منتقل شود. در محل لحیم‌کاری غذا نخورید، ننوشید و سیگار نکشید؛ دست‌ها و صورت را لمس نکنید و پس از کار از روش پاک‌سازی مناسب سرب استفاده کنید. سیم و ضایعات را دور از کودک و محیط خانه نگه دارید و آن‌ها را با زباله عادی مخلوط نکنید.
دود قابل مشاهده عمدتاً از تجزیه فلاکس ایجاد می‌شود و می‌تواند چشم و دستگاه تنفسی را تحریک کند یا آسم شغلی را تشدید کند. مکنده دود با خروج مؤثر نزدیک منبع و تهویه مناسب به کاهش مواجهه کمک می‌کند؛ فوت‌کردن دود آن را فقط پخش می‌کند. نوک هویه و قلع مذاب داغ‌اند؛ از عینک ایمنی و پایه پایدار استفاده کنید.
📦 اقلام همراه
هر محصول معمولاً شامل یک حلقه سیم لحیم با وزن درج‌شده یا محفظه خودکاری SM137 است. هویه، پایه، نوک، فلاکس اضافه، قلع‌کش و مکنده دود همراه سیم محسوب نمی‌شوند مگر در صفحه محصول صریحاً ذکر شده باشند. وزن اسمی شامل سیم روی قرقره طبق بسته‌بندی سازنده است و شکل قرقره بین مدل‌ها متفاوت خواهد بود.
💰 قیمت و خرید سیم لحیم سومو از عصرتولز
قیمت سیم لحیم سومو به وزن، قطر، آلیاژ، مقدار فلاکس و شرایط تأمین وابسته است. برای مصرف کم، حلقه 50g یا مدل خودکاری هزینه اولیه کمتری دارد؛ برای کارگاه، حلقه 250g معمولاً نیاز به خرید مکرر را کاهش می‌دهد. قطر را بر اساس اتصال انتخاب کنید، نه صرفاً قیمت هر گرم.
قیمت روز و موجودی هر مدل در کارت‌های همین صفحه نمایش داده می‌شود. عصرتولز تمام قطرهای فعلی را از 0.4 تا 3mm کنار هم قرار داده تا مقایسه سریع باشد. پیش از افزودن به سبد، کد مدل، قطر، وزن و ترکیب نوشته‌شده در صفحه را دوباره کنترل کنید.
❓ پرسش‌های متداول سیم لحیم سومو
برای تعمیر موبایل چه قطری مناسب است؟
قطر 0.4 یا 0.5mm کنترل خوبی روی پدهای ظریف می‌دهد. برای نقاط بزرگ‌تر ممکن است 0.6mm مناسب باشد.
تفاوت SM504 و SM604 چیست؟
هر دو قطر 0.4mm دارند؛ SM504 وزن 50g و SM604 وزن 100g دارد.
63/37 چه مزیتی دارد؟
آلیاژ یوتکتیک است و در 183°C بدون بازه خمیری ذوب می‌شود؛ این رفتار کنترل جامدشدن را آسان‌تر می‌کند.
آیا این سیم‌ها بدون سرب هستند؟
خیر. مدل‌های فهرست‌شده 63/37 یا 60/40 قلع/سرب هستند. برای فرایند RoHS باید سیم بدون سرب سازگار تهیه شود.
آیا فلاکس جدا لازم است؟
سیم مغزی فلاکس دارد، اما سطح اکسید یا تعمیر دوباره ممکن است به فلاکس سازگار اضافی نیاز داشته باشد.
برای سیم ضخیم چه مدلی مناسب است؟
مدل‌های 1.2 تا 3mm حجم بیشتری می‌دهند. انتخاب نهایی به قطر سیم، ترمینال و توان هویه بستگی دارد.
✅ مشخصات کوتاه سیم لحیم سومو (SOMO)
- قطرهای موجود: 0.4 تا 3 میلی‌متر
- وزن‌ها: 20، 50، 100 و 250 گرم
- آلیاژ رایج: Sn63/Pb37 در بیشتر حلقه‌ها
- مدل SM137: Sn60/Pb40، قطر 1mm، وزن 20g
- ساختار: مغزی فلاکس برای لحیم‌کاری الکترونیک
- کاربرد: SMD، برد، سیم و ترمینال
- ایمنی: سرب‌دار؛ تهویه و بهداشت دست الزامی
- فروشگاه: قیمت و موجودی روز در عصرتولز
