قلع کش گات ژاپن (GOOT) شامل ابزارهای دستی پمپی، قلع‌کش برقی مکنده و سیم قلع‌کش مسی برای برداشتن لحیم از پایه قطعات و پدهای مدار چاپی است. در عصرتولز مدل‌های پمپی GS-100، GS-104 و GS-108، دستگاه‌های برقی TP-100 و TP-100AS و فتیله‌های CP با عرض ۱.۵، ۲ و ۳ میلی‌متر عرضه می‌شوند. انتخاب نوع مناسب به حجم قلع، اندازه پد، تراکم برد، حساسیت قطعه و تعداد دفعات استفاده بستگی دارد.
🧲 قلع کش چیست و چرا چند نوع دارد؟
برای خارج‌کردن قطعه از برد، لحیم باید ذوب و از اطراف پایه برداشته شود. قلع‌کش پمپی با آزادشدن سریع پیستون، هوای نزدیک نازل و قلع مذاب را می‌مکد. سیم قلع‌کش یا Desoldering Wick از بافت مسی و خاصیت موئینگی کمک می‌گیرد و لحیم مذاب را به داخل رشته‌ها می‌کشد. قلع‌کش برقی نیز نوک گرم‌کن و پمپ خلأ را در یک ابزار ترکیب می‌کند تا پایه گرم و قلع هم‌زمان مکیده شود.
هیچ روش واحدی برای همه بردها بهترین نیست. پمپ دستی برای حجم نسبتاً زیاد قلع و تعمیر عمومی اقتصادی است؛ فتیله برای تمیزکردن پد و کنترل روی SMD مناسب‌تر است؛ و مدل برقی برای کار تکراری روی قطعات پایه‌دار و سوراخ متالایز سرعت بیشتری دارد.
📊 مقایسه قلع‌کش‌های پمپی GOOT
| مدل |
طول |
طول در حالت جمع‌شده |
وزن |
قطر بدنه |
| GS-100 |
۳۳۰ میلی‌متر |
۲۴۰ میلی‌متر |
۸۹ گرم |
۲۳ میلی‌متر |
| GS-104 |
۲۷۵ میلی‌متر |
۲۰۵ میلی‌متر |
۶۵ گرم |
۱۹ میلی‌متر |
| GS-108 |
۱۹۰ میلی‌متر |
قفل جمع‌شونده ندارد |
۲۵ گرم |
۱۴ میلی‌متر |
سه مدل از شفت Self-Cleaning استفاده می‌کنند؛ هنگام فشردن پیستون، پین داخلی وارد مسیر نازل می‌شود و به کاهش تجمع قلع کمک می‌کند. GS-100 و GS-104 قابلیت قفل پیستون برای حمل جمع‌وجورتر دارند. نازل جایگزین GS-100N برای GS-100 و GS-104 و نازل GS-108N برای GS-108 معرفی شده است؛ هنگام تهیه قطعه یدکی، کد نازل را با مدل پمپ تطبیق دهید.
پمپ بزرگ‌تر معمولاً حجم جابه‌جایی هوای بیشتری فراهم می‌کند، اما در فضای فشرده کنترل مدل کوچک آسان‌تر است. قدرت واقعی مکش به سلامت اورینگ، تمیزی نازل، آب‌بندی پیستون و فاصله نازل تا قلع مذاب وابسته است؛ طول بدنه به‌تنهایی معیار عملکرد نیست.
⚡ مقایسه قلع کش برقی TP-100 و TP-100AS
| مشخصه |
TP-100 |
TP-100AS |
| نوع |
قلع‌کش برقی قابل‌حمل |
نسخه دارای تمهیدات آنتی‌استاتیک |
| ولتاژ نامی |
نسخه‌های ۱۱۰–۱۳۰ یا ۲۲۰–۲۴۰ ولت AC، ۵۰/۶۰Hz |
| توان |
۸۰ وات در نسخه ۱۱۰–۱۳۰V؛ حدود ۷۰–۷۵ وات در نسخه ۲۲۰–۲۴۰V |
| تنظیم دما |
۲۵۰ تا ۴۵۰ درجه سانتی‌گراد |
| پمپ |
دیافراگمی، خلأ نهایی اسمی -0.08MPa یا -600mmHg |
| هیتر |
سرامیکی دارای سنسور |
| نازل استاندارد |
TP-100N-10 |
| وزن |
حدود ۴۷۰ گرم بدون کابل |
TP-100AS برای محیط کار حساس به الکتریسیته ساکن طراحی شده است. این ویژگی زمانی مؤثر است که میز، مچ‌بند، اتصال زمین و روش کار نیز بخشی از یک سامانه ESD کنترل‌شده باشند. عبارت آنتی‌استاتیک به معنی ایمنی در برابر برق شهر یا مجازبودن کار روی مدار روشن نیست.
ولتاژ نسخه دستگاه را قبل از اتصال به پریز بررسی کنید. استفاده از نسخه ۱۱۰ ولت روی برق ۲۲۰ ولت خطرناک و مخرب است. مدل مناسب بازار ایران باید پلاک ۲۲۰–۲۴۰ ولت داشته باشد یا با منبع تبدیل ایمن و دارای ظرفیت درست استفاده شود؛ شکل دوشاخه به‌تنهایی ولتاژ را ثابت نمی‌کند.
🧵 مقایسه سیم قلع کش گات
| مدل |
عرض تقریبی |
طول تقریبی |
نوع بسته‌بندی |
| CP-1515 |
۱.۵ میلی‌متر |
۱.۵ متر |
قرقره معمولی |
| CP-2015 |
۲ میلی‌متر |
۱.۵ متر |
قرقره معمولی |
| CP-3015 |
۳ میلی‌متر |
۱.۵ متر |
قرقره ESD با فلاکس پایه RMA |
| CP-20Y |
۲ میلی‌متر |
۲ متر |
دیسپنسر دستی با دهانه استیل |
| CP-30Y |
۳ میلی‌متر |
۲ متر |
دیسپنسر دستی با دهانه استیل |
عرض باریک برای پد کوچک و پایه‌های نزدیک، کنترل بیشتری دارد. عرض بزرگ‌تر روی سطح پهن یا چند پایه کنار هم تماس حرارتی بهتری ایجاد می‌کند و قلع بیشتری می‌گیرد. فتیله نباید از پد خیلی بزرگ‌تر باشد؛ مس اضافی گرما را پخش می‌کند و می‌تواند زمان تماس هویه با برد را افزایش دهد.
مدل‌های CP با فلاکس سازگار RMA عرضه می‌شوند. بااین‌حال وضعیت باقیمانده فلاکس، نوع برد و فرایند تعمیر تعیین می‌کند آیا پاک‌سازی نهایی لازم است. برای مدار حساس، دستورالعمل ماده و روش شست‌وشوی سازگار با برد را رعایت کنید.
⚖️ پمپ دستی، سیمی یا برقی؟
| نوع |
مزیت |
محدودیت |
بهترین کاربرد |
| پمپ دستی GS |
ساده، بدون برق و قابل‌حمل |
نیاز به هماهنگی دو دست و چند بار تکرار |
تعمیر عمومی و حجم متوسط قلع |
| سیم CP |
کنترل دقیق و تمیزکردن سطح پد |
مصرفی و انتقال گرما به برد |
SMD، پل قلع و آماده‌سازی پد |
| برقی TP |
گرمایش و مکش با یک دست |
قیمت و نیاز بیشتر به نگهداری فیلتر/نازل |
کارگاه و قطعات Through-Hole پرتعداد |
برای قطعه چندپایه، می‌توان ابتدا با دستگاه برقی یا پمپ حجم اصلی قلع را برداشت و سپس با فتیله پد را تمیز کرد. کشیدن قطعه پیش از آزادشدن پایه‌ها خطر جداشدن پد یا ویا را افزایش می‌دهد.
🛠️ روش صحیح استفاده از قلع‌کش پمپی
- برد را خاموش، از برق جدا و خازن‌های آن را طبق روش ایمن تخلیه کنید.
- پمپ را مسلح و نازل تمیز را نزدیک اتصال قرار دهید.
- با هویه دارای نوک و دمای مناسب، قلع را کاملاً مذاب کنید.
- بدون فشار به پد، نازل را نزدیک قلع ببرید و دکمه آزادسازی را بزنید.
- پس از سردشدن، قلع جمع‌شده را تخلیه و مسیر نازل را بررسی کنید.
افزودن مقدار کمی لحیم تازه و فلاکس مناسب می‌تواند انتقال حرارت و جریان قلع قدیمی را بهتر کند. افزایش بی‌حساب دما جای تماس حرارتی صحیح را نمی‌گیرد و احتمال بلندشدن پد را بالا می‌برد.
🧶 روش استفاده از سیم قلع‌کش
- فتیله هم‌اندازه پد را روی قلع قرار دهید.
- سطح تخت نوک هویه را روی فتیله بگذارید تا هم فتیله و هم اتصال گرم شوند.
- وقتی قلع داخل بافت حرکت کرد، هویه و فتیله را با هم و بدون کشیدن روی پد بلند کنید.
- بخش اشباع‌شده را پس از سردشدن با ابزار مناسب جدا کنید.
- پد را تمیز و از نظر جداشدگی یا آسیب حرارتی بازبینی کنید.
فتیله داغ و قلع جذب‌شده مدت کوتاهی حرارت را نگه می‌دارند. آن را با دست لمس نکنید و هنگام برش مراقب پرتاب رشته فلزی باشید. نگه‌داشتن طولانی هویه روی فتیله می‌تواند چسب زیر پد را تضعیف کند.
🧼 نگهداری قلع‌کش برقی
در TP-100 و TP-100AS، فیلتر از ورود ذرات قلع و بخارهای آلوده به بخش پمپ جلوگیری می‌کند. فیلتر اشباع‌شده، مخزن پر، نازل گرفته یا اورینگ آسیب‌دیده مکش را کم می‌کند. مجموعه فیلتر TP-100/200 موجود در عصرتولز طبق عنوان و مشخصات فعلی شامل ۳ عدد است و با TP-100، TP-100AS و TP-200 معرفی شده؛ تعداد روی بسته تحویلی را با صفحه محصول تطبیق دهید.
برای بازکردن مسیر، از پین تمیزکننده و روش سازنده استفاده کنید. نازل داغ را با مته نامتناسب یا جسمی که سطح داخلی را می‌خراشد تمیز نکنید. پیش از بازکردن مخزن یا تعویض فیلتر، دستگاه را از برق جدا کنید و اجازه دهید کاملاً سرد شود.
🌬️ ایمنی دود و لحیم
دود فلاکس برای تنفس مناسب نیست و لحیم‌های سرب‌دار خطر آلودگی دست و سطح دارند. از مکنده دود نزدیک محل اتصال، تهویه مناسب و عینک استفاده کنید؛ پس از کار دست‌ها را بشویید و خوردن یا آشامیدن روی میز تعمیر را ممنوع کنید. عینک از پاشش قلع مذاب هنگام مکش محافظت می‌کند. قلع‌کش را روی مدار برق‌دار به کار نبرید.
📦 اقلام همراه
پمپ‌های دستی معمولاً خود ابزار را شامل می‌شوند و نازل جایگزین جداگانه تهیه می‌شود. TP-100 و TP-100AS طبق مشخصات سازنده با نازل استاندارد TP-100N-10، پین تمیزکننده TP-100CP-07، فیلتر TP-100F، کیف حمل، لوله نسوز و پایه مخصوص کیف ارائه می‌شوند. بسته واقعی و نوع دوشاخه می‌تواند بر اساس نسخه منطقه‌ای متفاوت باشد؛ فهرست و تصویر محصول عصرتولز ملاک تحویل است.
💳 قیمت و خرید قلع کش گات
قیمت قلع کش گات ژاپن به نوع پمپی، سیمی یا برقی، اندازه، طول فتیله، آنتی‌استاتیک بودن و متعلقات بستگی دارد. برای استفاده گاه‌به‌گاه، GS و یک سیم CP ترکیب اقتصادی و انعطاف‌پذیری هستند. برای کارگاه پرتعداد، TP-100 یا TP-100AS همراه با فیلتر و نازل یدکی می‌تواند زمان تعمیر را کاهش دهد.
هنگام خرید قلع کش گات از عصرتولز، علاوه بر قیمت و موجودی روز، هزینه قطعات مصرفی و یدکی را ببینید. کد دقیق نازل، فیلتر، ولتاژ دستگاه و عرض فتیله باید با کاربرد شما سازگار باشد.
❓ پرسش‌های متداول
برای برد SMD سیم قلع‌کش بهتر است یا پمپ؟
برای تمیزکردن پدهای ظریف، فتیله با عرض مناسب کنترل بیشتری دارد. پمپ برای برداشتن حجم اولیه قلع مفید است و دو روش می‌توانند مکمل باشند.
تفاوت GS-100، GS-104 و GS-108 چیست؟
GS-100 بزرگ‌تر و ۸۹ گرم، GS-104 متوسط و ۶۵ گرم و GS-108 کوچک و ۲۵ گرم است. GS-100 و GS-104 قفل جمع‌شونده نیز دارند.
TP-100AS چه تفاوتی با TP-100 دارد؟
TP-100AS نسخه دارای تمهیدات آنتی‌استاتیک است. توان، رنج دما و پمپ خانواده مشابه‌اند، اما ایمنی ESD به کل میز کار وابسته است.
کدام عرض سیم را انتخاب کنیم؟
عرض نزدیک به اندازه پد مناسب‌تر است؛ ۱.۵ میلی‌متر برای نقاط ظریف، ۲ میلی‌متر عمومی و ۳ میلی‌متر برای سطح پهن‌تر کاربرد دارد.
چرا مکش قلع‌کش کم شده است؟
گرفتگی نازل، فیلتر اشباع، مخزن پر یا خرابی آب‌بندی از علت‌های رایج‌اند. پس از سرد و بی‌برق شدن دستگاه، طبق راهنما سرویس کنید.
✅ مشخصات کوتاه و موردی
- نام دسته: قلع کش گات ژاپن (GOOT)
- انواع: پمپی دستی، برقی و سیم قلع‌کش
- پمپ‌های دستی: GS-100، GS-104 و GS-108
- مدل‌های برقی: TP-100 و TP-100AS
- دمای مدل برقی: ۲۵۰ تا ۴۵۰ درجه سانتی‌گراد
- خلأ اسمی مدل برقی: -0.08MPa یا -600mmHg
- عرض فتیله‌ها: ۱.۵، ۲ و ۳ میلی‌متر در مدل‌های موجود
- مصرفی‌ها: فیلتر، نازل و سیم قلع‌کش
- خرید: قیمت و موجودی روز در عصرتولز
