اسپری خشک یا اسپری کنتاکتشوی تبخیرشونده برای پاککردن چربی سبک، گردوغبار چسبیده، بقایای فلاکس و آلودگی از برد، سوئیچ، رله، کانکتور، سنسور و قطعات الکتریکی استفاده میشود. محصولات این دسته عصرتولز در حجمهای ۲۰۰ و ۳۰۰ میلیلیتر و بستههای تکی یا کارتنی عرضه میشوند؛ بااینحال همه اسپریهای موسوم به TUNER 600 یا Degreaser فرمول یکسانی ندارند. قدرت حلال، سرعت تبخیر، باقیمانده، سازگاری با پلاستیک و اشتعالپذیری باید از روی برچسب و اطلاعات ایمنی همان محصول بررسی شود.
🧴 اسپری خشک چیست و چه تفاوتی با اسپری چرب دارد؟
اسپری خشک الکترونیک معمولاً حلالی کمویسکوز است که با فشار از قوطی خارج میشود، آلودگی را حل یا از سطح جدا میکند و نسبتاً سریع تبخیر میشود. هدف این است که سطح تماس پس از خشکشدن تمیز بماند و فیلم روغنی سنگین روی آن ایجاد نشود. این ویژگی برای برد چاپی، کنتاکت رله، کلید، هد مغناطیسی و سنسور مفید است؛ زیرا لایه چرب میتواند گردوغبار جذب کند یا روی مقاومت تماس اثر بگذارد.
اسپری چرب یا Contact Lubricant علاوه بر پاککنندگی، لایه روانکننده یا محافظ بر جا میگذارد و برای پتانسیومتر، مکانیزمهای لغزنده یا نقاطی که نیاز به روانکاری دارند مناسبتر است. نام تجاری همیشه کافی نیست: بعضی محصولات این دسته، مانند Degreaser جکی، در توضیحات خود خاصیت روانکنندگی و پوشش ضد اکسیداسیون نیز دارند. بنابراین اگر برای بردی نیاز به پاککننده کاملاً بدون اثر دارید، برچسب «No Residue» یا مشخصات فنی را کنترل کنید و تنها به واژه «خشک» اعتماد نکنید.
🔍 کد 600 روی اسپری خشک به چه معناست؟
در بازار ایران عبارت TUNER 600 برای بسیاری از کنتاکتشویهای سریعتبخیر استفاده میشود، اما کد 600 استاندارد بینالمللی واحدی برای ترکیب شیمیایی نیست. OK TUNER 600، PROTECT 600 و NAHID TUNER 600 میتوانند از نظر حلال، بو، فشار پاشش، اثر روی پلاستیک و زمان خشکشدن متفاوت باشند. برای کاربرد حساس، اطلاعات سازنده، هشدار روی قوطی و برگه ایمنی محصول مقدم است.
همچنین «خشک» به معنی آبپایهنبودن یا بیخطر بودن بخار نیست. بسیاری از آئروسلهای پاککننده الکترونیک قابل اشتعالاند و بخار حلال میتواند برای چشم، پوست و سیستم تنفسی محرک باشد. استفاده روی مدار روشن، کنار شعله، المنت، جرقه، هویه داغ یا در فضای بدون تهویه ایمن نیست.
📊 جدول مقایسه اسپریهای خشک موجود در عصرتولز
| محصول |
حجم / بسته |
کاربرد ثبتشده |
نکته انتخاب |
| Jackie Degreaser 90 |
۲۰۰ میلیلیتر؛ تکی یا کارتن ۱۲ عددی |
تمیزکننده و روانکننده سطح، ایجاد پوشش در برابر زنگزدگی و اکسیداسیون |
برای نیاز به لایه محافظ؛ اگر سطح کاملاً بدون فیلم میخواهید ابتدا تست کنید |
| PHILIPS 390CCS |
۲۰۰ میلیلیتر؛ تکی |
کنتاکتشوی و پاککننده عمومی قطعات |
قوطی کوچکتر برای مصرف تعمیرگاهی محدود |
| OK TUNER 600 درب قرمز |
۳۰۰ میلیلیتر؛ تکی یا کارتن ۳۶ عددی |
چربیزدایی سوئیچ، رله، کنتاکت، سنسور، هد و بقایای لحیم |
مدل High با قدرت پاککنندگی بیشتر؛ روی مواد حساس تست موضعی شود |
| PROTECT 600 |
۳۰۰ میلیلیتر؛ تکی یا کارتن ۴۸ عددی |
پاککردن برد، کانکتور، سوئیچ، رله، خازن، هد و رسوب ریبون چاپگر |
انتخاب عمومی برای کارگاه و بسته اقتصادی عمده |
| NAHID TUNER 600 |
۳۰۰ میلیلیتر؛ تکی |
پاککردن چربی و رسوب از قطعات الکترونیکی، کنتاکت، سنسور و سوئیچ |
گزینه مصرف روزمره تعمیرات الکترونیک |
تعداد کالاهای این دسته ۸ مورد است، زیرا بعضی فرمولها هم بهصورت تکی و هم کارتنی ثبت شدهاند. در خرید عمده، قیمت هر قوطی، تعداد دقیق در کارتن و محدودیت ارسال را با خرید تکی مقایسه کنید. وجود یک نام مشابه در بسته کارتنی به معنی تفاوت فرمول نیست؛ تفاوت اصلی در تعداد واحد و شیوه ارسال است.
🧭 کدام اسپری خشک برای کار من مناسب است؟
برای برد الکترونیکی و بقایای فلاکس
یک پاککننده سریعتبخیر با باقیمانده کم انتخاب کنید. برد باید کاملاً بیبرق، باتری جدا و خازنها تخلیه شده باشند. برای فلاکسهای سخت ممکن است اسپری عمومی کافی نباشد و فلاکسریمور تخصصی نتیجه تمیزتری بدهد. برس ESD نرم میتواند آلودگی حلشده را جدا کند؛ سپس مایع آلوده باید از برد خارج شود، نه اینکه در زیر آیسی یا کانکتور جمع شود.
برای کنتاکت، سوئیچ و رله
مقدار کمی اسپری را به محل تماس برسانید و در صورت امکان مکانیزم را چند بار حرکت دهید تا آلودگی جدا شود. اگر سطح تماس روکش خاص یا آببندی دارد، دستور سازنده تجهیز را بررسی کنید. پاشش زیاد داخل رله بسته لزوماً مشکل فرسودگی یا سوختگی کنتاکت را حل نمیکند؛ مقاومت تماس بالا ممکن است به تعویض قطعه نیاز داشته باشد.
برای پتانسیومتر و فیدر لغزنده
پاککننده کاملاً خشک میتواند روانکننده کارخانهای مسیر را بشوید و باعث خشکی یا سایش شود. برای ولوم، فیدر و کلید مکانیکی معمولاً Contact Cleaner/Lubricant مخصوص انتخاب بهتری است. محصول جکی که در توضیح آن لایه محافظ و روانکنندگی ذکر شده، از پاککنندههای بدون فیلم ماهیت متفاوتی دارد؛ پیش از مصرف، سازگاری آن با قطعه را کنترل کنید.
برای پلاستیک، طلق، صفحهنمایش و چسب
عبارت «مناسب پلاستیک» را به همه پلیمرها تعمیم ندهید. حلالی که با PP یا PVC سازگار است ممکن است پلیکربنات، ABS، آکریلیک، رنگ، نوشته چاپی یا چسب را کدر و ترکدار کند. حتی سازندگان پاککنندههای معتبر توصیه میکنند روی ناحیه پنهان تست شود و از نمایشگر، کیبورد، لنز و اتصالات چسبی دوری شود. برای این بخشها از پاککننده اختصاصی سطح استفاده کنید.
⚠️ روش ایمن استفاده از اسپری خشک
- برق را کامل قطع کنید: دوشاخه، باتری و هر منبع تغذیه را جدا کرده و خازنهای پرانرژی را به روش ایمن تخلیه کنید.
- تهویه ایجاد کنید: در فضای باز یا محیط با جریان هوای کافی کار کنید. بخار را تنفس نکنید و از عینک و دستکش مقاوم مناسب استفاده کنید.
- منبع جرقه را حذف کنید: هویه، هیتر، شعله، سیگار، رله درحال کلیدزنی و موتور جرقهزن را از محل دور کنید. تا زمانی که نوع محصول صریحاً غیرقابل اشتعال اعلام نشده، آن را قابل اشتعال فرض کنید.
- تست موضعی انجام دهید: روی قسمت پنهان پلاستیک، رنگ، چاپ و چسب مقدار بسیار کم بزنید و پس از خشکشدن اثر آن را ببینید.
- کوتاه و هدفمند اسپری کنید: از نی باریک برای رساندن حلال به نقطه موردنظر استفاده کنید و قوطی را مطابق جهت درجشده نگه دارید.
- زمان خشکشدن بدهید: فقط زمانی دستگاه را روشن کنید که حلال و بخار کاملاً خارج شده باشند. ظاهر خشک سطح بهتنهایی کافی نیست؛ زیر کانکتورها و قابها دیرتر خشک میشود.
- قوطی را ایمن نگهداری کنید: آئروسل تحت فشار را سوراخ یا نسوزانید و در خودرو داغ، آفتاب یا کنار منبع حرارت قرار ندهید.
🧪 آیا میتوان روی مدار روشن اسپری کرد؟
خیر؛ روش امن این است که مدار کاملاً بیبرق باشد. حتی اگر روی یک پاککننده مقاومت دیالکتریک بالا نوشته شده باشد، این عدد مجوز پاشش روی دستگاه روشن نیست. جت مایع، بخار قابل اشتعال، تخلیه الکترواستاتیک، پلزدن موقت میان نقاط و شوک حرارتی میتوانند خطر ایجاد کنند. همچنین قوس یا جرقه پنهان در کلید و رله قادر است بخار حلال را مشتعل کند.
پس از مصرف، زمان لازم برای تبخیر به مقدار اسپری، دما، تهویه و فضای محبوس بستگی دارد. برای تجهیز گران یا ایمنیمحور، دستور سرویس سازنده دستگاه و SDS اسپری را مبنا قرار دهید.
🧹 اسپری خشک چه آلودگیهایی را پاک نمیکند؟
اسپری کنتاکتشوی برای روغن سبک، گردوغبار چسبیده و بعضی بقایای فلاکس مناسب است، اما خوردگی عمیق، سولفاتهشدن شدید، کربن سوخته، چسب سیلیکون، رزین سخت و اکسید مکانیکی را همیشه کامل حذف نمیکند. اگر کنتاکت خورده یا سطح آبکاری از بین رفته باشد، تمیزکردن موقت جای تعمیر یا تعویض را نمیگیرد. برای برد آبخورده نیز ابتدا منبع برق و باتری قطع، آلودگی یونی به روش مناسب پاک و برد کاملاً خشک شود؛ پاشش اسپری روی رطوبت محبوس راهحل کامل نیست.
📦 اقلام همراه و شرایط ارسال
هر محصول یک قوطی آئروسل با نازل و معمولاً نی باریک پاشش دارد. در بستههای کارتنی، ۱۲ عدد جکی ۲۰۰ میلیلیتر، ۳۶ عدد OK TUNER 600 یا ۴۸ عدد PROTECT 600 عرضه میشود. تعداد و وضعیت نازلها را هنگام تحویل کارتن بررسی کنید. بهدلیل مقررات حمل مواد تحت فشار، محصولات این دسته با پست ارسال نمیشوند و روشهای جایگزین مانند تیپاکس، چاپار یا پیک تهران در صفحه محصول ذکر شده است.
💰 قیمت و خرید اسپری خشک از عصرتولز
قیمت اسپری خشک به برند، حجم، قدرت حلال، وارداتی یا داخلیبودن، نوع فرمول و تعداد در بسته بستگی دارد. برای مصرف کم، قوطی ۲۰۰ یا ۳۰۰ میلیلیتری تکی هزینه اولیه پایینتری دارد. تعمیرگاه، خط مونتاژ و فروشنده قطعات میتواند قیمت هر واحد را در بسته کارتنی با هزینه و محدودیت حمل مقایسه کند. محصول قویتر همیشه مناسبتر نیست؛ حلال تهاجمی ممکن است روی پلاستیک و چاپ حساس ریسک بیشتری داشته باشد.
برای خرید از عصرتولز، نوع قطعه، آلودگی، جنس پلاستیک و نیاز به «بدون فیلم» یا «روانکننده و محافظ» را مشخص کنید. سپس موجودی و قیمت روز، حجم، شیوه ارسال و توضیحات ایمنی همان مدل را بررسی کنید. اگر قطعه گران یا جنس آن نامشخص است، ابتدا روی نمونه کماهمیت تست انجام دهید.
❓ پرسشهای متداول
آیا اسپری خشک واقعاً هیچ اثری باقی نمیگذارد؟
بعضی فرمولها سریع تبخیر و بدون باقیمانده طراحی شدهاند، اما همه محصولات بازار چنین نیستند. مدلی که روانکننده یا ضدخوردگی است عمداً فیلم محافظ بر جا میگذارد. برچسب همان قوطی را بررسی کنید.
آیا TUNER 600 یک استاندارد ثابت است؟
خیر. این نام در چند برند استفاده میشود، اما ترکیب و قدرت پاککنندگی آنها میتواند متفاوت باشد.
آیا اسپری خشک برای تمام پلاستیکها امن است؟
خیر. نوع پلیمر، رنگ، چسب و روکش تعیینکننده است. همیشه تست موضعی انجام دهید و روی نمایشگر، لنز و طلق حساس بدون تأیید سازنده استفاده نکنید.
چه زمانی دستگاه را بعد از اسپری روشن کنیم؟
پس از تبخیر کامل مایع و خروج بخار از فضاهای بسته. زمان ثابتی برای همه شرایط وجود ندارد؛ مقدار مصرف و تهویه مهم است.
برای ولوم خشدار اسپری خشک بهتر است یا چرب؟
برای پتانسیومتر معمولاً پاککننده دارای روانکننده مخصوص مناسبتر است؛ اسپری کاملاً خشک ممکن است روانکاری مسیر را از بین ببرد.
چرا این اسپریها با پست ارسال نمیشوند؟
قوطی آئروسل تحت فشار و حلال آن محدودیت حمل دارد. در عصرتولز روشهای جایگزین درجشده برای هر مقصد انتخاب میشود.
✅ مشخصات کوتاه اسپری خشک
- نوع محصول: پاککننده کنتاکت و قطعات الکترونیکی
- حجمهای موجود: ۲۰۰ و ۳۰۰ میلیلیتر
- بستهبندی: تکی و کارتنهای ۱۲، ۳۶ یا ۴۸ عددی
- کاربرد: برد، سوئیچ، رله، کانکتور، سنسور، هد و بقایای سبک فلاکس
- ویژگی انتخابی: سریعتبخیر، بدون فیلم یا روانکننده/محافظ بسته به فرمول
- برندها: Jackie، Philips، OK، Protect و Nahid
- روش مصرف: روی مدار کاملاً بیبرق و در محیط دارای تهویه
- هشدار: سازگاری پلاستیک و اشتعالپذیری برای هر مدل جداگانه بررسی شود
- ارسال: بدون پست؛ روش جایگزین مطابق صفحه محصول
